Mụn tuổi dậy thì là vấn đề khiến nhiều phụ huynh lo lắng, đặc biệt khi tình trạng mụn của con kéo dài dù đã sử dụng nhiều sản phẩm chăm sóc da. Có những trường hợp mụn vừa giảm được một thời gian lại xuất hiện, hoặc ngày càng nhiều hơn dù con vẫn rửa mặt và vệ sinh da thường xuyên.
Một câu hỏi thường gặp là: Liệu những thói quen sinh hoạt và chăm sóc da hằng ngày có khiến mụn kéo dài, khó cải thiện hơn không?
Câu trả lời là có thể. Tuy nhiên, không phải cứ bị mụn kéo dài là do chăm sóc da sai cách.
Ở tuổi dậy thì, sự thay đổi nội tiết khiến tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn. Khi dầu thừa và tế bào chết tích tụ trong nang lông, kết hợp với phản ứng viêm và các yếu tố khác, mụn có thể hình thành.
Bên cạnh những thay đổi tự nhiên của cơ thể, một số thói quen hằng ngày cũng có thể khiến tình trạng mụn trở nên nghiêm trọng hơn hoặc làm da khó phục hồi.
Dưới đây là ba thói quen phổ biến mà phụ huynh nên cùng con xem lại.
1. Thường xuyên sờ, cạy hoặc tự nặn mụn
Nhiều bạn ở tuổi dậy thì có thói quen vô thức đưa tay lên mặt khi ngồi học, xem điện thoại hoặc soi gương. Khi nhìn thấy nốt mụn, các bạn thường muốn nặn ngay với suy nghĩ lấy được nhân mụn ra thì da sẽ nhanh hết mụn.
Tuy nhiên, việc cạy hoặc nặn mụn không đúng cách có thể khiến da bị tổn thương, làm tăng tình trạng viêm và nguy cơ hình thành vết thâm, sẹo sau mụn.
Đặc biệt, những nốt mụn viêm, mụn sưng đau hoặc nằm sâu dưới da không nên tự ý nặn. Tác động lực lên những vùng da này có thể khiến tổn thương trở nên nghiêm trọng và kéo dài hơn.
Phụ huynh nên làm gì?
Trước tiên, hãy quan sát xem con có thường xuyên chạm tay lên mặt hoặc tự nặn mụn không. Nếu có, nên giải thích nhẹ nhàng về những ảnh hưởng có thể xảy ra thay vì trách mắng.
Ở tuổi dậy thì, nhiều bạn đã bắt đầu quan tâm đến ngoại hình và dễ cảm thấy tự ti khi da xuất hiện nhiều mụn. Việc liên tục nhắc đến tình trạng mụn hoặc chê trách có thể khiến con thêm áp lực.
Thay vào đó, phụ huynh nên khuyến khích con hạn chế chạm tay lên mặt, không tự nặn những nốt mụn viêm và tìm sự hỗ trợ chuyên môn khi cần thiết.
2. Rửa mặt quá nhiều hoặc chà xát quá mạnh
Một quan niệm khá phổ biến là da càng sạch thì càng ít mụn. Vì vậy, khi thấy da tiết nhiều dầu, một số bạn có xu hướng rửa mặt liên tục trong ngày hoặc sử dụng sản phẩm làm sạch mạnh để loại bỏ hoàn toàn dầu nhờn.
Thậm chí, có bạn còn chà xát kỹ vào vùng da có mụn vì nghĩ rằng làm như vậy sẽ giúp lỗ chân lông sạch hơn.
Tuy nhiên, làm sạch quá mức không giúp giải quyết nguyên nhân hình thành mụn.
Việc rửa mặt quá thường xuyên, sử dụng sản phẩm không phù hợp hoặc chà xát mạnh có thể làm ảnh hưởng đến hàng rào bảo vệ tự nhiên của da, khiến da khô căng, đỏ rát và dễ kích ứng.
Khi hàng rào bảo vệ da bị ảnh hưởng, làn da cũng có thể trở nên nhạy cảm hơn với các sản phẩm chăm sóc mụn.
Phụ huynh nên làm gì?
Thông thường, nên hướng dẫn con rửa mặt nhẹ nhàng khoảng hai lần mỗi ngày, vào buổi sáng và buổi tối. Có thể làm sạch thêm sau khi vận động hoặc đổ nhiều mồ hôi.
Sữa rửa mặt nên có khả năng làm sạch phù hợp, không gây cảm giác khô căng quá mức. Khi rửa mặt, chỉ cần dùng đầu ngón tay massage nhẹ nhàng, tránh sử dụng lực mạnh hoặc kỳ cọ trực tiếp lên nốt mụn.
Nếu sau khi rửa mặt, da thường xuyên xuất hiện cảm giác căng rát, bong tróc hoặc đỏ, cần xem lại sản phẩm và cách làm sạch hiện tại.
Một chu trình chăm sóc da mụn không nhất thiết phải có nhiều bước. Điều quan trọng là làm sạch vừa đủ, duy trì độ ẩm và lựa chọn sản phẩm phù hợp với tình trạng da.
3. Liên tục thay đổi hoặc sử dụng quá nhiều sản phẩm trị mụn
Khi mụn không cải thiện nhanh như mong đợi, nhiều bạn có xu hướng tìm kiếm những sản phẩm mới được giới thiệu trên mạng xã hội hoặc từ bạn bè.
Có trường hợp chỉ sử dụng một sản phẩm trong vài ngày đã chuyển sang sản phẩm khác vì chưa thấy kết quả. Một số bạn lại kết hợp cùng lúc nhiều loại serum, kem chấm mụn hoặc sản phẩm chứa hoạt chất mạnh với mong muốn mụn nhanh biến mất.
Tuy nhiên, mỗi thành phần chăm sóc da có cơ chế tác động, nồng độ và cách sử dụng khác nhau.
Việc liên tục thay đổi sản phẩm hoặc kết hợp nhiều hoạt chất không phù hợp có thể khiến da khô, bong tróc, kích ứng và khó xác định sản phẩm nào đang gây ra vấn đề.
Ngoài ra, các phương pháp điều trị mụn thường cần thời gian để phát huy hiệu quả. Nhiều phương pháp cần khoảng 6–8 tuần để bắt đầu đánh giá sự cải thiện, đôi khi lâu hơn tùy tình trạng mụn và hướng điều trị.
Phụ huynh nên làm gì?
Trước khi mua thêm sản phẩm mới, nên cùng con kiểm tra lại toàn bộ những sản phẩm đang sử dụng, bao gồm tẩy trang, sữa rửa mặt, kem dưỡng, kem chống nắng, serum và sản phẩm hỗ trợ điều trị mụn.
Cần xác định con đã sử dụng từng sản phẩm trong bao lâu, tần suất như thế nào và da có xuất hiện dấu hiệu khô rát hoặc kích ứng không.
Việc chụp lại bao bì và bảng thành phần sản phẩm cũng giúp quá trình đánh giá chu trình chăm sóc da hiện tại chính xác hơn.
Không nên tự ý kết hợp nhiều hoạt chất điều trị mụn khi chưa hiểu rõ tình trạng da và cách sử dụng phù hợp.
Mụn tuổi dậy thì kéo dài không chỉ do thói quen chăm sóc da
Mặc dù những thói quen trên có thể khiến tình trạng mụn trở nên nghiêm trọng hơn, nhưng cần hiểu rằng mụn tuổi dậy thì là vấn đề chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố.
Sự thay đổi nội tiết, hoạt động tuyến bã nhờn, tình trạng bít tắc nang lông, phản ứng viêm và yếu tố di truyền đều có thể góp phần hình thành mụn.
Vì vậy, có những bạn chăm sóc da khá tốt nhưng vẫn gặp tình trạng mụn kéo dài.
Điều này không đồng nghĩa với việc con thiếu vệ sinh hoặc chưa biết chăm sóc bản thân.
Bên cạnh đó, mức độ mụn cũng rất khác nhau. Mụn đầu đen, mụn đầu trắng, mụn viêm đỏ hoặc mụn dạng nang có thể cần những phương pháp chăm sóc và điều trị khác nhau.
Nếu mụn viêm nhiều, xuất hiện nốt sưng đau, có dấu hiệu để lại sẹo hoặc ảnh hưởng đến tâm lý, sinh hoạt của con, phụ huynh nên đưa con đến bác sĩ da liễu để được đánh giá và điều trị phù hợp.
Cha mẹ nên bắt đầu từ đâu khi con bị mụn mãi không đỡ?
Thay vì tiếp tục tìm kiếm sản phẩm trị mụn mới, bước đầu tiên nên là đánh giá lại tình trạng da và những gì con đã thực hiện trước đó.
Phụ huynh có thể cùng con xem xét một số vấn đề:
- Mụn bắt đầu xuất hiện từ khi nào và đã kéo dài bao lâu?
- Mụn tập trung ở trán, má, cằm hay nhiều vùng trên khuôn mặt?
- Con chủ yếu gặp mụn đầu đen, mụn đầu trắng hay mụn viêm?
- Con đã sử dụng những sản phẩm hoặc phương pháp điều trị nào?
- Da có đang khô căng, bong tróc hoặc kích ứng không?
Những thông tin này giúp xác định vấn đề cần ưu tiên, từ đó lựa chọn hướng chăm sóc phù hợp hơn thay vì liên tục thay đổi sản phẩm theo cảm tính.
Mụn tuổi dậy thì cần được nhìn nhận như một vấn đề của làn da, không phải lỗi của trẻ.
Khi phụ huynh hiểu đúng nguyên nhân và đồng hành cùng con, việc chăm sóc da sẽ trở nên nhẹ nhàng, nhất quán và có cơ sở hơn.
Nếu tình trạng mụn kéo dài hoặc chưa cải thiện dù đã chăm sóc đúng cách, nên tìm đến chuyên gia có chuyên môn để được đánh giá và hướng dẫn phù hợp.
